Hoe lang mag een online les duren?

Een opleidingsmanager die een zaaltraining omzet, stelt deze vraag bijna altijd als eerste. Het is een begrijpelijke vraag: een zaaldag heeft een vaste lengte en een vast ritme met pauzes. Online valt dat kader weg. Een deelnemer bepaalt zelf wanneer hij begint en wanneer hij stopt, vaak tussen twee afspraken door of aan het eind van een werkdag.

Het eerlijke antwoord is dat er geen lengte bestaat die voor elke training en elke doelgroep klopt. Wie een getal noemt zonder de context te kennen, gokt. Er zijn wel vuistregels die in de praktijk houdbaar zijn. Daarnaast is er een manier om voor je eigen training de juiste maat te vinden.

Een les is één leerdoel met één opdracht

De bruikbaarste maat voor een online les is niet de tijd maar de inhoud. Een les behandelt één leerdoel en sluit af met één opdracht of controle waarin de deelnemer laat zien dat hij het kan. Past dat in een kwartier, dan is de les een kwartier. Is er meer nodig, dan is het waarschijnlijk meer dan één leerdoel en splits je de les.

Deze maat heeft een praktisch voordeel. Een deelnemer die na een les stopt, stopt op een natuurlijk punt. Hij heeft iets afgerond en weet waar hij de volgende keer verdergaat. Een les die halverwege een onderwerp eindigt omdat de tijd op is, dwingt hem de volgende keer terug te bladeren.

Hoe je leerdoelen zo formuleert dat ze per les te controleren zijn, lees je in leerdoelen formuleren die je online kunt toetsen.

Video's zijn korter dan de les

Een les bestaat zelden uit alleen video. Meestal is het een combinatie van een korte uitleg, een voorbeeld, een opdracht en soms een stukje tekst of een formulier. De video's daarin zijn daardoor korter dan de les als geheel.

Een werkbare regel: één video, één onderwerp. Merk je bij het schrijven van het script dat je "en dan nog iets over" zegt, dan begint daar een nieuwe video. Korte video's zijn bovendien makkelijker te onderhouden. Verandert er iets aan een onderdeel, dan neem je één korte video opnieuw op in plaats van een lange opname waar het ergens in het midden zit. Meer daarover staat in video opnemen voor e-learning zonder studio.

Knip op onderwerp, niet op tijd

Een blok van veertig minuten uit een zaaltraining wordt online zelden één les van veertig minuten. Het wordt ook niet vanzelf vier lessen van tien minuten. Kijk naar de onderwerpen in het blok en knip op de overgangen.

Een voorbeeld (verzonnen) van een zaalblok over het voeren van een beoordelingsgesprek:

De lengte van elke les volgt uit wat de deelnemer moet doen, niet uit het oude tijdschema.

Veelgemaakte fout: een zaaldag van zes uur omzetten naar zes lessen van een uur. Dan blijft de logica van de dag staan terwijl de omstandigheden totaal anders zijn. Deelnemers kijken een uur naar een scherm zonder iets te doen, haken halverwege af en komen niet terug. De lengte was niet het probleem. Het ontbreken van momenten waarop de deelnemer zelf iets doet wel.

Reken de studielast per week uit

De lengte van een losse les zegt weinig als je niet weet hoeveel lessen een deelnemer per week moet doen. Voor de opdrachtgever en voor de deelnemer is de totale studielast de belangrijkste maat. Reken die uit per les en tel op.

Een rekenvoorbeeld met zelfgekozen getallen:

1. Les 1 heeft 6 minuten video, 5 minuten lezen en een opdracht van 15 minuten: 26 minuten.
2. Les 2 heeft 8 minuten video en een opdracht van 20 minuten: 28 minuten.
3. Les 3 heeft 4 minuten video, 10 minuten lezen en een opdracht van 10 minuten: 24 minuten.
4. Totaal voor deze week: 78 minuten, afgerond anderhalf uur.

Leg dat naast de agenda van de doelgroep. Anderhalf uur per week is voor een kantoormedewerker met eigen planning iets anders dan voor iemand die in ploegendiensten werkt. Spreek met de opdrachtgever af of de studietijd binnen werktijd valt. Dat bepaalt meer dan de lengte van een video of je deelnemers de training afmaken.

Schatten is een begin. Laat bij de testronde een paar deelnemers bijhouden hoe lang ze per les echt nodig hadden. Opdrachten kosten vrijwel altijd meer tijd dan de maker denkt, omdat de maker de inhoud al kent.

Live online volgt andere regels

Voor een live online sessie gelden andere afwegingen dan voor zelfstudie. Deelnemers zitten op een vast moment achter hun scherm en kunnen niet pauzeren. Lang luisteren naar één spreker is online zwaarder dan in een zaal, waar je nog kunt rondkijken, iets opschrijven of met je buurman kunt overleggen.

Plan een live sessie daarom in korte blokken met afwisseling: uitleg, een opdracht in een kleine groep, bespreking. Zet de theorie zoveel mogelijk vooraf in zelfstudie, zodat de live tijd gaat naar oefenen en vragen. Waarom een live online sessie geen zaaldag op afstand is, staat in virtueel klassikaal is geen zaaldag op afstand.

Zo bepaal je de maat voor je eigen training

Samengevat in een controlelijst voor de opzet van je lessen:

• Heeft elke les één leerdoel en één opdracht?
• Behandelt elke video één onderwerp?
• Eindigt elke les op een punt waar de deelnemer iets heeft afgerond?
• Is de studielast per week uitgerekend en besproken met de opdrachtgever?
• Is de schatting getest met echte deelnemers?
• Staat bij live sessies de theorie vooraf in zelfstudie?

Wie deze vragen kan beantwoorden, hoeft zich over het exacte aantal minuten weinig zorgen te maken. De juiste lengte volgt dan uit de leerlijn die je hebt ontworpen.