Online toetsen en certificaten uitreiken

Zodra een training online staat, verwachten deelnemers en opdrachtgevers iets aan het eind: een toets, een bewijs, een certificaat. Een leerplatform maakt het makkelijk om beide in te bouwen. Een paar vragen, een slaaggrens en een pdf met de naam van de deelnemer staan zo klaar. Juist omdat het zo makkelijk is, wordt er weinig over nagedacht. Het resultaat is een toets die weinig meet en een certificaat dat meer belooft dan het waarmaakt.

Wat een opdrachtgever bedoelt als hij om een certificaat vraagt en wat je kunt garanderen over wie er achter het scherm zat, staat in toetsen en bewijs van deelname. Deze pagina gaat over het maken van de toets en het certificaat zelf.

Begin bij wat de toets moet aantonen

Een toets is een meetinstrument. Voordat je vragen schrijft, bepaal je wat je wilt meten. Dat volgt uit je leerdoelen. Een leerdoel als "de deelnemer kent de stappen van een verzuimgesprek" toets je anders dan "de deelnemer kan een verzuimgesprek voorbereiden". Hoe je leerdoelen zo formuleert dat je ze online kunt toetsen, staat in leerdoelen formuleren.

Automatisch nakijken is geschikt voor kennis en eenvoudige toepassing. Zodra je wilt weten of iemand iets kan, heb je een beoordeling door een mens nodig. Dat kost uren. Reken ze mee in de prijs en de planning van de begeleiding.

Zo zet je een online toets op in zes stappen

1. Koppel elke vraag aan een leerdoel. Een vraag die bij geen enkel leerdoel hoort, gaat eruit. Een leerdoel zonder vragen wordt niet getoetst.
2. Schrijf meer vragen dan je nodig hebt. Met een vragenbank kan het platform per poging een andere set kiezen. Dat maakt herkansen zinvoller en overschrijven lastiger.
3. Laat een collega de toets proefdraaien. Wie de toets maakt zonder de antwoorden te kennen, vindt dubbelzinnige vragen en antwoorden die net niet kloppen.
4. Bepaal de norm voor slagen. Leg vast hoeveel vragen goed moeten zijn en waarom. De norm hangt af van wat je wilt aantonen, niet van een gewoonte.
5. Leg de regels vast. Aantal pogingen, tijd tussen pogingen, of er een tijdslimiet is en of deelnemers hun antwoorden na afloop kunnen inzien.
6. Kijk na de eerste groepen naar de uitslagen. Een vraag die bijna iedereen fout heeft, is vaak een slechte vraag of een les die niet duidelijk is. Een vraag die iedereen goed heeft, meet misschien niets.

Geef deelnemers bij foute antwoorden uitleg. Een toets is ook een leermoment. Een deelnemer die alleen hoort dat hij gezakt is, weet niet wat hij moet herhalen.

Veelgemaakte fout: een eindtoets bouwen van vragen die letterlijk uit de video's komen. Deelnemers leren dan zinnen herkennen in plaats van de stof te begrijpen. Schrijf vragen die een situatie beschrijven en vraag wat de deelnemer zou doen. Dat meet beter en voelt voor deelnemers ook zinvoller.

Wat er op een certificaat staat

Een certificaat van je bureau is een bewijs. Het moet controleerbaar zijn en precies zeggen wat iemand heeft gedaan. Een controlelijst:

• naam van de deelnemer;
• naam van de training en een korte omschrijving van de inhoud;
• omvang in uren studiebelasting of in onderdelen;
• datum van afronding;
• wat er is getoetst en of de toets is gehaald, of dat het een bewijs van deelname is;
• naam van je bureau;
• een uniek nummer waarmee je het certificaat kunt terugvinden.

Maak onderscheid tussen een bewijs van deelname en een certificaat na een toets. Noem ze ook verschillend. Een opdrachtgever die de twee door elkaar ziet, gaat twijfelen aan beide.

Wees eerlijk over erkenning

Een certificaat van een trainingsbureau is een bewijs van het bureau. Het is geen wettelijk erkend diploma. Wie dat suggereert, bijvoorbeeld met formuleringen over erkenning of met logo's die op die van een overheid of toezichthouder lijken, verspeelt zijn geloofwaardigheid bij de eerste opdrachtgever die het nakijkt.

Er zijn manieren om je certificaat meer gewicht te geven. Het NLQF, het Nederlands Kwalificatieraamwerk, beschrijft acht niveaus en helpt om het niveau van diploma's en certificaten te vergelijken. Opleidingen die de overheid reguleert, zijn daarin ingeschaald. Aanbieders van niet-formele kwalificaties kunnen hun kwalificatie vrijwillig laten inschalen. Daarnaast hebben sommige beroepsgroepen eigen registers die opleidingen accrediteren of punten toekennen. Of dat voor jouw training zin heeft en wat het vraagt, zoek je per register of regeling uit bij de organisatie zelf.

Een CRKBO-registratie is geen erkenning van een diploma. Die registratie gaat over de btw-vrijstelling, zie CRKBO-registratie en online onderwijs.

Bij verplichte of formele toetsing

Soms eist een regeling, branche of beroepsregister dat een toets onder bepaalde voorwaarden wordt afgenomen: met toezicht, door een onafhankelijke examinator of op locatie. Ga dat na voordat je bouwt. Het kan betekenen dat de eindtoets niet online kan, terwijl de voorbereiding wel online kan. Dat is een prima verdeling, zolang je het vooraf weet en eerlijk communiceert.

Houd tot slot bij wie welk certificaat heeft gekregen en bewaar de onderliggende toetsresultaten zolang dat nodig is voor het doel. Dat zijn persoonsgegevens, dus spreek de bewaartermijn af en leg hem vast.