Hybride werkvormen die in de praktijk werken

Blended leren gaat in de praktijk zelden mis op de onderdelen. Het gaat mis op de naad ertussen. Deelnemers hebben het voorwerk niet gedaan, de trainer legt het daarom toch maar uit en na twee rondes is het online deel een vrijblijvende bijlage geworden.

De werkvormen hieronder hebben één ding gemeen: het zaalmoment werkt niet zonder het online deel. Niet omdat je streng bent, maar omdat de deelnemer zonder voorwerk niets heeft om mee te doen.

Voorbereiding die je meeneemt

De meegebrachte casus. De deelnemer beschrijft online een situatie uit zijn eigen werk volgens een vast stramien. In de zaal wordt met die casussen gewerkt. Wie niets heeft ingeleverd, heeft niets om te oefenen.

Waar het misgaat: als de trainer zelf reservecasussen meeneemt. Doe dat niet. Laat wie niets heeft meekijken bij een ander en het ongemak doen wat het doet.

De nulmeting. Vooraf een korte toets of zelfscan waarvan de uitkomst zichtbaar is in de zaal, geanonimiseerd op groepsniveau. De trainer begint bij wat de groep niet weet in plaats van bij dia één.

Waar het misgaat: als de uitkomst niet echt gebruikt wordt. Deelnemers merken binnen tien minuten of hun antwoorden ergens toe hebben geleid.

Kennisoverdracht vooraf. De theorie staat in korte lessen online, met controlevragen. De zaaldag begint bij toepassing.

Waar het misgaat: als de trainer het toch nog even samenvat. Dan leert de groep dat het voorwerk optioneel is en is het na de eerste ronde afgelopen.

Werkvormen op de dag zelf

Het live oefenblok met opname. Deelnemers oefenen een gesprek, de opname gaat mee naar huis en wordt online van commentaar voorzien, door de trainer of door twee medecursisten volgens een kijkwijzer.

Waar het misgaat: bij het vastleggen van beeld van deelnemers. Regel vooraf toestemming, spreek af hoe lang de opname bewaard blijft en zorg dat deelnemers kunnen weigeren zonder dat het hun beoordeling raakt. De AVG stelt aan die toestemming eisen: ze moet vrij, specifiek en ondubbelzinnig zijn (artikel 4, elfde lid) en de deelnemer moet haar net zo makkelijk kunnen intrekken als geven (artikel 7).

Rekenen en invullen met een echt document. De deelnemer neemt een eigen begroting, rooster of dossier mee. Het online deel legt de methode uit, de zaal is voor het eigen materiaal.

Waar het misgaat: als er geen alternatief is voor wie zijn stukken niet mag meenemen. Zorg voor een geanonimiseerd voorbeeld dat er echt uitziet.

Wat er na de dag gebeurt

De opdracht in het eigen werk. Binnen twee weken past de deelnemer iets toe en levert kort verslag. Dat verslag is het startpunt van het tweede zaalmoment.

Waar het misgaat: als niemand erop reageert. Eén inhoudelijke reactie per deelnemer is genoeg, maar hij moet er zijn. Reken die uren in, zie terugverdienen per uitvoering.

De terugkomsessie online. Zes weken later een uur live online over wat er in de praktijk is gestrand. Geen nieuwe stof.

Waar het misgaat: als de sessie wordt volgepland met inhoud omdat een uur anders zo leeg voelt. De leegte is de bedoeling.

Naslag die klopt. Alles wat de deelnemer later nodig heeft staat online: stappenplannen, formulieren, de video's. Dit is de goedkoopste hybride vorm die er is en de meest overgeslagen.

Waar het misgaat: als het niet wordt bijgehouden. Zet onderhoud jaarlijks in de planning.

De rolverdeling op de dag

In een hybride programma verandert het werk van de trainer op de zaaldag. Hij legt minder uit en organiseert meer. Hij moet weten wie het voorwerk heeft gedaan en wie niet. Dat kost aandacht die er in het oude draaiboek niet in zat.

Spreek daarom af wie tussen de momenten door de voortgang bewaakt. Bij bureaus die dit goed hebben geregeld is dat vaak niet de trainer maar iemand van de organisatie, die twee dagen voor het zaalmoment de achterblijvers een bericht stuurt. Dat scheelt op de dag zelf meer dan welke werkvorm dan ook. Over die rolverdeling gaat wie doet wat in een digitaal programma.

Hoe je kiest

Kies niet de werkvorm die het aardigst klinkt maar de vorm die past bij wat er in dat blok moest gebeuren. Als een blok bedoeld was om iets te oefenen, moet het hybride alternatief ook oefening bevatten. Als het bedoeld was om kennis over te dragen, is een video met controlevragen genoeg.

De ombouwscan geeft per blok een richting aan. In de vergelijking van werkvormen staan de vier hoofdvormen met hun kosten naast elkaar. Begin met twee werkvormen uit dit stuk, niet met acht. Wat je in één keer invoert kun je niet meer evalueren.